
ŁoMatkoBoskoZielno! Te słowa często cisną mi się na usta zawsze, gdy trafiam w social-mediach na opisy, posty czy też dyskusje, jako to Expertki (od Siedmiu Boleści) Ziołowe Octy czynią.
Kwestię ich właściwości teraz pominę z dwóch powodów:
- bo nie jest to tematem tego wpisu
- by nie wprowadzać się w stan nerwacji
Mimo ogromnej irytacji aktywnością Lemmingów-Expertek w social mediach, wciąż mi się chce poprawiać całą tą masę dezinformacji czy wręcz horrendalnych bredni, jakimi zalany jest internet. Chcę zatem w tym miejscu przytoczyć Wam doskonały opis tworzenia Octów Ziołowych, jaki wiele lat temu w prywatnej dyskusji z Lilą udało mi się zapisać. Oto on:
Nastawianie octu
- przygotowujemy; słoiki, okrycia, oraz gumki do zabezpieczenia nastawu, doskonale sprawdzają się ręczniki papierowe a gumki muszą ściśle przylegać, inaczej muszki owocówki, których nie unikniemy zagnieżdżą nam się w occie
- woda, którą zalewamy wsad, może być przegotowana, jak również bieżąca z kranu. Jeżeli chcemy używać wody przegotowanej, to należy ją zagotować (można w niej rozpuścić już cukier) i ostudzić. Woda nie może być gorąca. Najlepsza zimna, co najwyżej lekko letnia.
- przygotowujemy wsad; czyli owoce, warzywa, zioła (ogranicza nas tylko wyobraźnia); wsadem może być dosłownie wszystko, co zjadliwe. Myjemy, kroimy na kawałki i wrzucamy do słoja. Jeżeli chodzi o jabłka, to mogą być całe a mogą być też zwykłe obierki wraz z ogryzkami. Ocet też można robić na soku z owoców i warzyw. Należy zwracać uwagę, aby owoce czy warzywa były zdrowe, bez zgnilizny i pleśni. Zioła używamy świeże i zbieramy je na czystych terenach, z dala od dróg i pól uprawnych objętych opryskami. Octy ziołowe można tworzyć z każdej części rośliny. To może być samo ziele, kwiaty, kłącza, kora i owoce. Do zrobienia octu można użyć też ziół suszonych, jednak te najlepiej wykorzystać w maceratach octowych.
- umieszczamy wsad w słoiku (luźno, bez ugniatania) – mniej więcej do połowy słoika
- zalewamy wodą i wsypujemy cukier w ilości 4÷5 łyżek na litr wody. Ilość cukru można uzależnić od kwasowości materiału i naszych preferencji smakowych. Zasada jest prosta: im więcej cukru tym mocniejszy ocet. Przy nastawie na owocach cytrusowych, można dodać nawet 6 łyżek.
- wody należy wlać tyle, aby pozostawić minimum 5 cm wolnej przestrzeni od góry (wskazane nawet więcej) – jest to konieczne, ponieważ nastaw czeka burzliwa (często) fermentacja.
- mieszamy, okrywamy i zabezpieczamy gumką, przyklejamy karteczkę z opisem co to jest, z czego zrobione i datą nastawu
Od tego momentu rozpoczyna się tworzenie octu. Ten etap jest spokojną maceracją, która pomału przechodzi w burzliwą fermentację alkoholową. Trwa różnie, czasami dzień, kilka dni a nawet kilka tygodni (mój rekordzista stał siedem miesięcy, zanim ruszył do pracy). Od tej chwili mieszamy codziennie. Najlepiej 2 razy.
Kolejna faza to fermentacja alkoholowa. Zarówno czas trwania tego etapu, jak i jego intensywność mogą być różne. Należy w tym okresie bardzo pilnować mieszania i w razie potrzeby zwiększyć jego ilość.
Kiedy burza w słoiku się wycisza, pomału wsad zaczyna opadać na dno. Fermentacja alkoholowa przechodzi płynnie w fermentację octową. Możemy mieszać rzadziej. Raz lub dwa razy dziennie, wszystko zależy od tego, ile surowca jeszcze unosi się na powierzchni nastawu. Mieszamy tak długo, aż cały wsad opadnie na dno.
Gdy w słoju zapanuje cisza i cały wsad leży spokojnie na dnie, możemy zaprzestać mieszania. Na powierzchni nastawu, może pojawić się jakby mgiełka. Najprawdopodobniej zrobi się z niej matka octowa. Nastał czas, kiedy tworzy się teraz ocet. Jest to czas spokoju i cierpliwości. Każdy nastaw potrzebuje czasu, aby stać się dobrym i wartościowym octem.
Zlewamy wtedy, kiedy w smaku i zapachu będzie po prostu octem. Wtedy, kiedy absolutnie nie będziemy wyczuwać już drożdży i wina. Jednak nie wcześniej jak po miesiącu od opadnięcia wsadu na dno. Należy dać czas, szczególnie ziołom na przeniknięcie ich właściwości do octu. Nastaw od opadnięcia może stać i kilka miesięcy. Im dłużej, tym lepiej.
Ja zlewam przez zwykłe gęste sito, do czystych słoików. Przykrywam ponownie szmatką i odstawiam na kilka tygodni. Ponownie oklejam słoik z opisem i datą zlania.
Po tym okresie zlewam ponownie, tym razem do butelek, które zakręcam jeżeli uznaję, że ocet jest gotowy do zamknięcia, lub jeszcze na chwilę odstawiam pod serwetką i kontroluję.
Butelki należy opisać i jeżeli jest taka możliwość wynieść nadwyżki do piwnicy. Można też trzymać w kuchennej szafce, ale nie w lodówce.
To wszystko.
Warto też wiedzieć:
- im drobniej pokroimy owoce/warzywa tym więcej ich wejdzie do słoja, co pozwala w końcowym efekcie uzyskać bardziej treściwszy i aromatyczny ocet
- sok z owoców i warzyw, traktujemy jako zamiennik wody i sam w sobie może być bazą do octu a wtedy nie trzeba dodawać wody
- zioła świeże dajemy do ok. połowy słoika, zioła suszone do ok. 1/3
- zioła, jeżeli są zebrane czyste, nie wymagają mycia – dotyczy to szczególnie kwiatów, których NIE myjemy
- tak wyczekiwana przez wszystkich matka octowa, nie zawsze powstanie. Jej brak, nie ma żadnego wpływu na jakość octu. Jest tak samo wartościowy i pyszny jak ten z matką
- na każdym etapie tworzenia, może dojść do niespodzianek w postaci niechcianych, wrogich bakterii, które będą chciały przejąć kontrolę nad naszym nastawem – może pojawić się fermentacja mannitowa, lub acetonowa
- także gotowy, źle przechowywany ocet, może zamienić się w mało przyjemną w smaku i zapachu wodę
- często pojawiający się kożuszek fermentacyjny może przerodzić się w pleśń, jeżeli nie będzie odpowiednio likwidowany
- zdarza się również pleśń, którą niestety trzeba razem z całym nastawem usunąć
- octu nigdy nie trzymamy w lodówce
- domowy ocet, który chcemy użyć do przetworów należy zagotować, lub podgrzać co najmniej do 70°C
UWAGA
Octu, w którym wystąpiła fermentacja acetonowa NIGDY nie spożywamy! Możemy go jedynie użyć do celów technicznych (np. sprzątanie, odkamienianie)
I najważniejsze
Przy tworzeniu octu nie ma miejsca na pośpiech – tworzenie octu to czas i nauka cierpliwości

© Octowy Lileusz
