Od dłuższego czasu trafiam na posty z pytaniem co robić tym od dawna znanym kwiatuszkiem, który zadomowił się w wielu rodzinach.

Pelargonia cytrynowa (Pelargonium crispum) to krzew pochodzący z Prowincji Przylądkowej Zachodniej w Południowej Afryce. W naturze porasta piaszczyste tgereny pomiędzy górskimi stokami i nizinami nadmorskimi. W swoim naturalnym środowisku występuje na skalistych nizinach, zbocza gór lub wzgórz, rosnąc w osłonie z głazów na dość suchych, piaszczystych glebach. Preferuje glebę dobrze zdrenowaną i lekką; obojętną do zasadowej, na stanowiskach słonecznych chociaż toleruje częściowy cień. Bardzo słabo toleruje niskie temperatury – tylko do −3 °C. Z tego powodu zimą Ruzyndla powinna lądować w szklarniach lub w domu.

Nazwa „pelargonium” pochodzi z języka greckiego πελαργός (pelargos) co znaczy „bocian” ze względu na kształt ich torebek nasiennych przypominających bociani dziób; „crispum” odnosi się do chrupiących, pomarszczonych brzegów jej liści. W anglojęzycznych źrógłach często pojawia się nazwa „geranium” odnosząca się do bodziszków, które także mają podobny kształt torebek nasiennych. Niestety ta nazwa potoczna obarczona jest sporym błędem – dla rodzaju Geranium nazwa pochodzi od greckiego γέρανος (géranos ) czyli żuraw z racji podobieństwa torebek nasiennych do głowy i dzioba żurawia. Niestety to dwa zupełnie odmienne rodzaje.

Nie mylcie zatem – pelagros=bocian, geranos=żuraw. Zatem nazwatej roślinki, która nie budzi we mnie Mr Hyde’a to Pelargonia cytrynowa, Anginka, Rozyndla i Ruzyndla – żadne GERANIUM !!!

Ruzyndla to w wielu domach to bardzo lubiana roślina doniczkowa z kilku powodów:

• jest wspaniałym, naturalnym „antystresorem” – jej cytrusowy aromat to sojusznik łagodzący napięcie i sprzyjający relaksowi.
• poprawia doskonale jakość powietrza w pomieszczeniach
• jej aromat to naturalny środek odstraszający dla wielu owadów
• w przekazach z pokolenia na pokolenie to domowe remedium na bolące uszy i gardło
• w wielu kulturach zajmuje szczególne miejsce jako symbol przyjaźni i radości

Także w kuchni Ruzyndla jest kulinarnym kameleonem od herbat po dania i dodatki. Liściorki posiadając przyjemny cytrynowy aromat nadają sie do przyprawiania zup, dań z owocami, galaretek, sorbetów, lodów, ciast itp. Formy do pieczenia ciast możecie wyłożyć liśćmi a wtedy pieczone ciasto nasączycie ich subtelną esencją. Herbatki ze świeżych lub suszonych liści są przyjemnym i aromatycznym napojem szczególnie w upalne dni. Kwiaty Ruzyndli nadają się do bezpośredniej konsumpcji dopaszczowej – możecie dodawać je do sałatek, deserów, napojów i galaretek nie tylko jako dekorację ale i jako jeden ze składników. Prócz walorów smakowych Ruzyndla ma swoje niezwykłe właściwości ale o tym ciut później.

Do gatunków nadających się do pichcenia należą:

• Pelargonium citronellum
• Pelargonium crispum
• Pelargonium graveolens
• Pelargonium odoratissimum
• Pelargonium tomentosum

Pozostałe gatunki często wywołują dyskomfort czy wręcz problemy gastryczne zatem nie szarżujcie bo co najmniej Rigoletto zaliczycie.

Teraz będą nudy…

Gatunki wielu pelargonii (w tym wspomnianej Ruzyndli) gromadzą kwas winowy, który powstaje na drodze metabolizmu galaktonolaktonu do kwasu askorbinowego, a ten z kolei do kwasu winowego i kwasu szczawiowego. Związki te obecne są głównie w szczytowych częściach pędów Anginki. Natomiast w liściach obecny jest treonian, który po zerwaniu listeczka utlenia się do winianu. W sytuacji zerwania liścia pojawia się także niewielka ilość glicerynianu co jest następstwem dekarboksylacji treonianu. Te procesy sprawiają, że listeczki Ruzyndli nabierają niezwykłego aromatu po zerwaniu i np rozgnieceniu.

rozgnieceniu.
W świeżym surowcu występują także proantocyjanidyny i elagotaniny oraz wolny kwas elagowy. Obecna jest Mirycetyna, flawono C-glikozydy i luteolina. Chryzyna i pokrewny jej Metyloflawon zostały zidentyfikowane jako główne składniki powierzchni liści Pelargonium crispum. Wiele badań zarówno in vitro jak i triali kliniczne z podwójną ślepą próbą wykazały, że ekstrakty z Ruzyndli posiadają silne właściwości przeciwzapalne, przeciwnowotworowe (prewencyjne) i antyoksydacyjne.

Liczne badania in vitro wykazały, że po wstępnej inkubacji ludzkich komórek beta trzustki z Chryzyną, Kwercetyną, Katechiną lub kwasem kawowym pojawiała sie silna odporność przed stresem oksydacyjnym. Ponadto Chryzyna i Apigenina wyraźnie zwiększają cytotoksyczność czynnika martwicy nowotworu TNF-α w komórkach rakowych. Sama Chryzyna indukuje apoptozę ludzkich komórek białaczki w powiązaniu z aktywacją kaspazy-3 i szlaku sygnałowego kinazy białkowej B. Wyniki sugerują związki te mogą stanowić nową strategię terapeutyczną w nowotworach hematologicznych.

Wstępne leczenie Chryzyną znacznie uwrażliwiło różne ludzkie komórki nowotworowe na apoptozę indukowaną przez czynnik martwicy nowotworu TNF-α. Wstępne leczenie Chryzyną zahamowało także indukowaną przez TNF-α degradację czynnika NF-κB.

Co ciekawe, zaobserwowano silny hamujący wpływ chryzyny na wirusa HIV. Działanie przeciwwirusowe występuje poprzez hamowanie przyłączania się cząstek wirusa do komórek docelowych.

Chryzyna wykazuje zależne od stężenia działanie hamujące lub modulujące w modelu hodowli komórkowej fibroblastów, lecz jest mniej skuteczna niż apigenina. Chryzyna także znacząco hamuje ekspresję białka COX-2 i mRNA indukowaną przez LPS w sposób zależny od dawki. Podejrzewa się, ze efekty te były skutkiem przynajmniej częściowo hamowania aktywacji IL-6.

Olejki eteryczne oraz wyciągi alkoholowe wykazują aktywność przeciwbakteryjną względem Staphylococcus aureus, Proteus vulgaris, Bacillus cereus i Staphylococcus epidermidis. Najsilniejszą aktywność przeciwbakteryjną wykazują: Cytral, Cytronelal, kwas cytronelinowy, Geraniol, Linalol i α-Pinen, jednakże głównymi składnikami wyciągów z Ruzyndli są Neral, Geranial oraz seskwiterpeny. Co ciekawe, ekstrakty z Anginki hamują adhezję Helicobacter pylori do komórek śluzówki ludzkiego żołądka co może być cennym uzupełnieniem w leczeniu inwazji tych bakterii do żołądka. Dostępne dane z badań klinicznych potwierdzają skuteczność stosowania Anginki w leczeniu ostrego zapalenia oskrzeli i zapalenia zatok przynosowych. Obserwowano także znaczące zmniejszenie objawów zapalenia i spore korzyści w leczeniu infekcji dróg oddechowych u dzieci. Należy jednak pamiętać, że mogą się pojawić nieporządane skutki uboczne:

• reakcje alergiczne
• rozstrój żołądka i jelit połączony często z biegunką
• zaburzenia funkcjonowania ucha i błędnika
• nasilenie objawów ze strony układu oddechowego
• gorączka
• wysypka
• niepokój psychoruchowy

Dosyć nudzenia – teraz ciut życiowych informacji.

W etnomedycynie wielu krajów Ruzyndla znalazła zastosowanie w leczeniu problemów gastrycznych, chorób układu oddechowego, w leczeniu gorączki oraz dolegliwości nerek (kamice). Wszystkie części rośliny działają ściągająco, szczególnie podczas biegunki. Surowiec można go zbierać w razie potrzeby i używać świeżego.

Olejek geraniowy jest uważany za środek rozluźniający w aromaterapii. Pelargonia znana jest także ze swoich właściwości poprawiających stan skóry. Olejek geraniowy stosuje się w leczeniu chorób skóry, takich jak egzema, łuszczyca, trądzik i zapalenie skóry. Przyspiesza on także gojenie się ran i oparzeń. Łagodzi i leczy wszelakie ugryzienia i użądlenia owadów oraz pajęczaków. Olejek geraniowy uzyskuje się z liści i młodych pędów. Ma szerokie zastosowanie także w przemyśle perfumeryjnym i do produkcji mydeł. Olejek ten jest skutecznym inhibitorem korozji kwasem solnym, gdy powleka powierzchnie poddawane działaniu tego kwasu. Zawartośc olejku w zielu jest zmienna i wacha się od 0,5% do 5%. Znajdują się w nim: Geraniol (25-26%), Citronelol (27-49%), Linalool, Menton, kwas walerianowy, kwas pelargonowy, Eudesmol i seskwiterpeny.

Pelargonie pochodząca z Afryki Południowej są tradycyjnie zwane „umckaloabo” (co znaczy „silny kaszel”). Są one w etnomedycynie Afryki Południowej od dawna stosowane w leczeniu różnych schorzeń, głownie kaszlu i infekcji górnych dróg oddechowych. Pelargonie zostały wprowadzone do Wielkiej Brytanii w XVIII wieku czasach, gdy gruźlica stanowiła poważne zagrożenie dla zdrowia układu oddechowego.

Co ciekawe, wyciąg z korzenia jej kuzynki – Pelargonium sidoides jest surowcem używanym do produkcji syropu przeciw przeziębieniu i kaszlowi o nazwie Umcka® Cold Care. Syrop ten okazał się skuteczny także w leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP).

Pelargonia cytrynowa jest uznawana za rodzaj naturalnego antybiotyku – jej działanie polega na zapobieganiu przyłączaniu się bakterii i wirusów odpowiedzialnych za infekcje dróg oddechowych do komórek błon śluzowych. Pomaga też łagodzić objawy nosowe poprzez rozluźnienie śluzu, co ułatwia oczyszczanie dróg oddechowych ułatwiając wentylację płuc. Wiele współczesnych badań potwierdza, że ​​pelargonia wzmacnia obronę przed wirusami i bakteriami na poziomie komórkowym w błonach śluzowych, gdzie dochodzi do infekcji.

Ruzyndla okazała się skuteczna w kilku kontrolowanych badaniach klinicznych z podwójnie ślepą próbą , jeśli chodzi o łagodzenie i skracanie przeziębienia oraz łagodzenie kaszlu. Testy kliniczne z udziałem ponad czterystu chorych wykazały, że pelargonia jest skuteczna także w łagodzeniu objawów ucisku zatok i bólu, zatkanego nosa i bólu głowy. Anginki są szeroko stosowane w Niemczech od wielu lat i mają niewiele skutków ubocznych (w tym kraju przepisy wymagają zgłaszania wszystkich zdarzeń niepożądanych). Dane pokazują, że w ciągu ponad dekady tylko jedna na prawie dwieście tysięcy osób doświadczyła jakiegokolwiek dyskomfortu lub negatywnych skutków, co czyni Ruzyndlę wyjątkowo bezpiecznym surowcem.

Pamiętać jednak należy, że leczenie nie powinno trwać dłużej niż dwa tygodnie.

Ruzynfla ma jednak swoje przeciwwskazania:

• nie podawać kobietom ciężarnym i karmiącym
• nie stosować przy biegunkach
• niektóre osoby wykazują uczulenie na ten surowiec
• stosować bardzo ostrożnie w przypadkach zwiększonej lepkości krwi, zakrzepicy, zakrzepowego zapalenia żył
• nie stosować w atonii jelit i zaparciach starczych
• nie stosować w stanach zapalnych żołądka z dużą nadkwasotą

W przypadku małych dzieci i kobiet w ciąży, nie należy stosować surowca wewnętrznie ! Możliwe jest wyłącznie leczenie zewnętrzne.

Onegdaj olejek geraniowy został opisany dokładnie przez Dottore:

http://gramzdrowia.pl/dr-henryk-rozanski/olejki-eteryczne-aromaterapia/oleum-gerani-olejek-geraniowy-olejek-geranium.html

Teraz dla Was recepty:

Tynkturka

• jedna część świeżych liści
• trzy części 40% wódki

Pokrójcie drobno liście, włóżcie do słoika i zalejcie wódką. Zamknijcie słoik i umieście go w ciemnym miejscu. Codziennie wstrząsajcie słoikiem. Po dziesięciu dniach odfiltrujcie, Wspaniała nalewka jest gotowa do użycia. Pamiętajcie by trzymać w butelce z ciemnego szkła.

Infuzyja

Weźcie 1/3 szklanki liści Anginki, dopełnijcie wrzątkiem i odstawcie na godzinę pod przykryciem. Przecedźcie i delektujcie się takowym naparem trzy razy dziennie po 1/3 szklanki przed posiłkami.

Syrop

W dwóch szklankach wody rozpuśćcie dwie szklanki cukru (ja używam demerara) po czym doprowadżcie do wrzenia. Dodajcie delikatnie zgniecione płatki z około 20-30 kwiatostanów Ruzyndli (z braku laku mogą też być liście w ilości jednej szklanki). Mieszajcie drewnianą łyżką powoli doprowadzając do wrzenia, zdejmijcie z ognia dodając sok z połowy cytryny i odstawcie na noc pod przykryciem. Przecedżcie tak, aby został sam czysty syrop, który przelewacie do wyparzonej butelki z ciemnego szkła. Gotowy syrop można trzymać poza lodówką – dopiero po otwarciu musi w niej wylądować.

Na koniec „wisienka na torcie” czyli gatunki pelargonii aromatycznych w/g ich zapachu:

• absyntowy – Pelargonium abrotanifolium
• balsamiczny – Pelargonium panduriforme
• cytrynowy – Pelargonium crispum i Pelargonium citronellum
• jabłkowy – Pelargonium odoratissimum i Pelargonium cordifolium
• jablkowo-miętowy – Pelargonium album
• kamforowy – Pelargonium betulinum
• kokosowy – Pelargonium grossalarioides (syn. Pelargonium parriflorum)
• korzenny – Pelargonium exstipulatum
• miętowy – Pelargonium tomentosum
• migdałowy – Pelargonium quercifolium
• mirrowy – Pelargonium myrrhifolium
• morelowo-cytrynowy – Pelargonium scabrum
• selerowy – Pelargonium ionidiflorum
• sosnowy – Pelargonium denticulatum
• różany – Pelargonium graveolens (syn. Pelargonium roseum), Pelargonium capitatum i Pelargonium radens